Show your case!

Van thematisch naar integraal
Het SKB programma Duurzame Ontwikkeling Ondergrond is halverwege haar programmatijd. Een goed moment om de ontwikkelingen in ons netwerk te analyseren en daarmee de koers voor de tweede helft van het programma te bepalen. Voor de zomerperiode van 2011 hebben de voorzitters van de stakeholdertafels en kennisbasistafels en het programmabureau van SKB een strategietraject doorlopen. Het traject richtte zich op het identificeren van innovatiedomeinen voor SKB. Dit heeft geresulteerd in de oproep voor SKB Showcases.

Wat is een SKB showcase?
Een SKB Showcase kenmerkt zich door een integraal karakter, draagt bij aan duurzame ontwikkeling van de ondergrond en op verzilvering van baten, zowel in het profit- als het non-profit domein.

Een showcase is gefocust op complexe soms hardnekkige praktijkvraagstukken, in een gebied of een locatie(s), over sectoren heen en gericht op verzilvering van baten. Binnen de showcases worden kennisvragen en knelpunten opgepakt in deelprojecten. De eigenaren van de showcases en SKB zullen gezamenlijk bepalen wat de inhoud van de deelprojecten is en hoe deze projecten zullen worden uitgevraagd. Een open tender is hierbij een mogelijkheid. Elke showcase krijgt ook een SKB Lab. Dit lab vormt het hart van de showcase. Hier vindt de communicatie plaats tussen de deelprojecten onderling en met de showcase houder.

De verwachting is dat een showcase een projectvolume van ca. 400.000 à 500.000 euro heeft. Cases van andere omvang worden echter nadrukkelijk niet op voorhand uitgesloten. Vanuit SKB is in totaal ca. een half miljoen euro aan cofinanciering beschikbaar. Op basis van de gekozen financieringsconstructie kunnen hiermee drie tot vier showcases mogelijk worden gemaakt.

Duurzame ontwikkeling van de ondergrond
Uitgangspunt voor de SKB tenders blijft de duurzame ontwikkeling van de ondergrond. In 2009 is in opdracht van SKB, een studie uitgevoerd door TNO getiteld: Baten van de Ondergrond. Dit onderzoek heeft zes kerndilemma’s opgeleverd, die relevant zijn om te komen tot duurzame ontwikkeling van de ondergrond. SKB showcases moeten kennis opleveren die bijdraagt aan het oplossen van die zes kerndilemma’s:

1. Onbekendheid en aantrekkingskracht van de ondergrond;
2. Eigendomsverhoudingen in boven- en ondergrond;
3. Sectorale versus maatschappelijke waardesystemen;
4. Gefragmenteerde verdeling van baten en lasten;
5. “Eigenheid” van de ondergrond als ruimtelijk systeem, en
6. Afwegen voor een ontwikkelingsgerichte benutting van de ondergrond

Integraal
Een showcase heeft een integraal karakter. SKB verstaat onder integraal de volgende aspecten :

• In de showcase moet sprake zijn van een combinatie van vraagstukken op meerdere functies van de ondergrond.
• Voor de oplossing van de knelpunten die in de showcase spelen moet bèta- en gammakennis aangesproken worden.
• Voor de showcase moet een concreet gebied of concrete locatie worden aangewezen (‘je moet er heen kunnen rijden’).
• De showcase levert kennis op voor de korte en de lange termijn.
• Bij de showcase zijn partijen uit meerdere sectoren betrokken.
• De showcase levert kennis op over waarden/baten van de ondergrond: door de showcase wordt/worden (het verzilveren van) maatschappelijke en financiële winsten of besparingen concreet gemaakt.

Non-profit en profit showcases
Deze benadering van integraliteit is verder doordacht richting het verwachte type ‘showcases’. Hierbij valt onderscheid te maken tussen non-profit en profit showcases:

• In het non-profit domein kunnen projecten bijdragen aan het verzilveren van maatschappelijke baten, bijvoorbeeld lagere kosten van klimaatverandering door de ondergrond als buffer in te zetten of vermeden ziektekosten door meer groen in de stad. Om de ondergrond integraal onderdeel te maken van de oplossing van de maatschappelijke opgave is daarnaast van belang op bestuurlijk niveau een doorbraak te realiseren. De huidige versnippering van verantwoordelijkheden kan immers een vertragende factor of barrière vormen.
• In het profit domein zoeken we projecten gericht op realisatie van business cases waarbinnen de ondergrond duurzaam wordt benut. Hierbij kan worden gedacht aan het verhogen van de waarde van een gebied doordat de ondergrond meerdere functies op dezelfde m2 mogelijk maakt of aan het (via de ondergrond) sluiten van ketens. Hierdoor wordt kostenreductie of omzetverhoging mogelijk gemaakt.

SKB lab
SKB wil met de showcases doorbraken bewerkstelligen. Daarom stimuleert SKB experimenten gericht op innovatief en duurzaam gebruik van de bodem. Hierbij is het nodig nieuwe kennis te ontwikkelen en bestaande (bodem)kennis te mobiliseren. Om de resultaten van de showcases zo veel mogelijk te matchen en verrijken met bestaande kennis, wordt per showcase een uniek SKB lab ingericht. In dit lab zullen (tussen) resultaten uit de deelprojecten worden gedeeld om deze in de showcase optimaal te benutten.

De invulling van dit lab zal per showcase verschillen. Dit kan het creëren van een leeromgeving zijn, een kennissenkring, een pool van te raadplegen experts, kennisintegratie sessies, reflectie sessies met parallelle cases van buiten het SKB programma, publicaties of wat meer zijn. Welke activiteiten precies in de leeromgeving worden ondernomen zal in nauw overleg met de showcase eigenaar en de projectleiders van de deelprojecten worden afgestemd.