Kennisvelden

Veel partijen zijn betrokken bij diverse vormen van gebruik en beheer van de ondergrond en stuiten op kennisleemten en de noodzaak tot nieuwe aanpakken. SKB heeft voor haar programma ‘’Duurzame Ontwikkeling van de Ondergrond’ vier centrale kennisvelden geïdentificeerd:

• Ondergrond en Energie
• Ondergrond en Waterbeheer
• Ondergrondse Ordening voor stad en land
• Ecosysteemdiensten: duurzaam benutten van bodemfuncties

Ondergrond en Energie
Energiebedrijven, projectontwikkelaars en gemeenten willen met ondergrondse opslag en winning een bijdrage leveren aan de energietransitie, maar kennis over effecten, ondergrondse planning en de combinaties met andere diensten ontbreken en de organisatie van het beheer en gebruik moeten nog worden verbeterd of opnieuw worden uitgevonden.

Ondergrond en Waterbeheer
Gemeenten, provincies, waterschappen, drinkwaterbedrijven en gebiedsbeheerders, verenigd in het grondwatercollectief zetten zich in voor integraal gebiedsgericht grondwaterbeheer en herstel van de ‘longfunctie’ van de ondergrond en de bodem: water vasthouden en bergen en verbeteren van de kwaliteit van het water. Hierbij spelen ook verdroging en verzilting een rol, mede in het licht van klimaatverandering. Het ontbreekt nog aan relevante kennis van kringlopen en effecten, de samenwerking van actoren in de praktijk staat nog in de kinderschoenen en beleidskaders ontbreken.

Ondergrondse Ordening voor stad en land
Gemeenten, provincies, industrieën, nutsbedrijven en projectontwikkelaars hebben steeds meer behoefte aan een vorm van ondergrondse ordening en ontwikkeling, die recht doet aan het specfieke karakter van de ondergrondse ‘ruimte’. De combinaties van gebruiksfuncties zoals ondergronds wonen en werken, ondergrondse infrastructuur en energieopslag spelen daarbij een belangrijke rol. In het landelijk gebied gaat het om de koppeling met conflicterende ruimteclaims (voedselvoorziening, biobrandstoffen) en de identiteit van het landschap in relatie tot gebiedskwaliteiten. De druk neemt inmiddels toe, de kansen en bedreigingen eveneens.

Ecosysteemdiensten: duurzaam benutten van bodemfuncties
Er is toenemende aandacht van beleid en praktijk voor de voordelen die mensen genieten van ecosystemen in de vorm van producten en diensten (ecosysteemdiensten). Naast water- en voedselvoorziening zijn hierbij ook genetische bronnen, regulering van water en klimaat, weerstand tegen stress, ziekten en plagen, zelfreinigend en watervasthoudend vermogen en ondersteunende diensten ten aanzien van biomassaproductie en bodemvruchtbaarheid vanbelang. Deze ecosysteemdiensten van de bodem vormen de basis voor landbouw en natuurontwikkeling (bijvoorbeeld realisatie EHS), maar zijn ook relevant in het stedelijk gebied (groen in de stad), in relatie tot klimaat- en waterbeheer en bijvoorbeeld (cradle to cradle) gebiedsontwikkeling. Koppeling van de natuurlijke functies van de bodem met ruimtelijke (rood-groen-blauwe) functies biedt meerwaarde. De inbedding in de economische en bestuurlijke context en de samenhang met sturingsmechanismen en samenwerkingsvormen vragen om nadere uitwerking.